- ગુરુકુળ પરંપરા
તપોવન યુનિવર્સિટી કેમ્પસ (ભાણવડ) વિશે
"પ્રદત" શિક્ષણ પદ્ધતિ
સ્વ-સમજણ, સમગ્ર વિકાસ અને સર્વાંગી ઉત્કર્ષ માટે ૧૦ અનોખા કલ્યાણકારી આયામો સાથે મૂળ ગુરુકુલ પદ્ધતિ દ્વારા બાળકોનું સિંચન.
તપોવન યુનિવર્સિટી પ્રવર્તમાન લોર્ડ મેકોલે શિક્ષણ પદ્ધતિને અનુસરતી નથી, પરંતુ તેની મૂળ ગુરુકુલ પરંપરા-આધારિત શિક્ષણ પદ્ધતિ પર ભાર મૂકે છે, જે બાળકોને શિક્ષણ આપવા માટે સ્વ-અધ્યાયન, સ્વ-સમજણ અને સ્વ-પ્રયાસ (પોતે કરીને શીખવું) પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. અહીં, ૧૦ (દસ) પ્રકારના "પ્ર" (વિષયો) દ્વારા શિક્ષણ પ્રત્યેનો અનોખો અભિગમ વિકસાવવામાં આવી રહ્યો છે.
પ્રાર્થના : (Prayer)
સંગીત ગતિશીલતા સર્જે છે અને જ્યારે બાળક હવન સત્ર દ્વારા અંદરની સફર તરફ વળે છે, ત્યારે બાળક અંદરથી ઝળહળી ઉઠે છે. ખરેખર, પ્રાર્થના બાળકના આંતરિક ગુણોને ખીલવવાનો અને તેના માધ્યમથી તેને ચમકાવવાનો પ્રયાસ કરે છે.
Education / Training: (प्रशिक्षण)
પ્રકૃતિના ખોળામાં સ્વ-અધ્યાયનની પદ્ધતિ દ્વારા નિયમિત સ્વ-શિક્ષણ. ડિગ્રીઓને બદલે સાચા કૌશલ્યો, કોઈ નિશ્ચિત અભ્યાસક્રમ નહીં અને કોઈ પરંપરાગત પરીક્ષા પદ્ધતિઓ નહીં; બાળકો "સ્વ-અભ્યાસિત શિક્ષણ પદ્ધતિ" દ્વારા પોતાના રસના આધારે એક સાથે અનેક કૌશલ્યો વિકસાવે છે.
પ્રકૃતિ : (Nature)
પ્રકૃતિના પરિપ્રેક્ષ્યમાં શિક્ષણ આપવાના શ્રેષ્ઠ માર્ગ તરીકે બર્ડા ડુંગરના નૈસર્ગિક વાતાવરણ વચ્ચે "તપોવન યુનિવર્સિટી"ને યોગ્ય રીતે સમજવી. સંશોધનનો મુખ્ય ભાગ એવી માનવતા ઉપરાંત, બાળકોને વૃક્ષો અને પક્ષીઓના કલરવ વચ્ચે ખુલ્લા અને શુદ્ધ આકાશ નીચે અભ્યાસ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.
પ્રયોગ : (Practical Applications)
પ્રાયોગિક ઉપયોગો એટલે કે તમામ શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિઓ પ્રાયોગિક અનુભવ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવે છે, જેમાં બાગકામ, ખેતી, પશુપાલન, માટીકામ, વણાટકામ, સુથારીકામ, ચિત્રકામ, રસોઈ અને સંચાલનનો સમાવેશ થાય છે, જેથી પ્રત્યક્ષ અનુભવજન્ય શિક્ષણ આપી શકાય.
પ્રવૃત્તિ : (Inclinations)
જો તમે બાળકને કંઈક કહો છો, તો તે ભૂલી શકે છે, પરંતુ જો તમે તેમને કરવા દો છો, તો તેઓ તેને ખૂબ સારી રીતે યાદ રાખશે. પાંચ તત્વો પર આધારિત પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા આહલાદક શૈક્ષણિક અનુભવનું નિર્માણ કરી શકાય છે. વર્ગખંડમાં માત્ર ૨૦% શિક્ષણ મળે છે, જ્યારે ૮૦% બહાર શીખવામાં આવે છે. તેથી, શિક્ષણનું દરેક પગલું અહીં યોગ, ધ્યાન, પર્યાવરણ-અનુકૂળ જીવનશૈલી, પ્રકૃતિ સંરક્ષણ, સામાજિક પ્રવાસો, વ્યસનમુક્તિને પ્રોત્સાહન, સુથારીકામ, ખેતી અને તપોવન સંચાલન તેમજ દૈનિક દિનચર્યામાં થતી તમામ અર્થપૂર્ણ પ્રવૃત્તિઓ પર આધારિત છે.
પ્રવાસ : (Travels)
રશિયન સંશોધન મુજબ, અનુભવો દ્વારા શિક્ષણ એ એક સફર સમાન છે. પ્રવાસ દ્વારા સંસ્થાના બાળકો માત્ર વાંચતા નથી પરંતુ સમૃદ્ધ અનુભવો પણ મેળવે છે. વ્યવહારુ કૌશલ્યો વિકસાવવા અને બહોળો અનુભવ મેળવવા માટે આ પ્રવાસોમાં કુદરતી સ્થળોની મુલાકાત, વિવિધ કાનૂની અને વહીવટી કચેરીઓની મુલાકાત, ખેડૂતો સાથે મુલાકાત, ટ્રેકિંગ, નદીઓમાં સ્વિમિંગ અને વિમાન તેમજ હેલિકોપ્ટરમાં ઉડાનનો અનુભવ કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
પ્રશ્ન : (Questions)
જ્યારે બાળક બોલતું નથી, ત્યારે તે આપણે જે કહીએ છીએ તે વિચારી રહ્યું હોય છે. જિજ્ઞાસા-આધારિત મુદ્દાઓ પરથી સંવાદ વહે છે—કુદરતી જિજ્ઞાસાને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે પ્રશ્નોત્તરી કરી શકાય છે. તપોવન એવું વાતાવરણ પૂરું પાડે છે જ્યાં બાળકો મુક્તપણે પ્રશ્નો પૂછી શકે છે.
પ્રાસંગિક : (Events)
પ્રશંસા : (Appreciation)
પ્રગતિ : (Progress)
સાચી પ્રગતિ એ છે જ્યારે દરેક બાળક નાના પ્રયાસો દ્વારા આગળ વધે, નાની ક્ષમતાઓ કેળવે અને નાના લક્ષ્યો પ્રાપ્ત કરવાનો પ્રયાસ કરે. તે માત્ર ગુણ, કારકિર્દી, નોકરી કે વ્યવસાયિક શિક્ષણ વિશે નથી, પરંતુ અમારે મન સાચી પ્રગતિ એ એવું શિક્ષણ છે જે માનવ કલ્યાણને સમાવે છે, શિક્ષણ જે માનવતાની સુવાસ પસરાવે છે, શિક્ષણ જે કૌશલ્યો કેળવે છે અને શિક્ષણ જે શ્રેષ્ઠ નાગરિકત્વ સાથે દેશભક્તિ જગાડે છે.
આ ઉચ્ચ ધ્યેયો પ્રાપ્ત કરવા માટે, તપોવનની અનોખી "પ્રદાત" શિક્ષણ પદ્ધતિ મહત્વપૂર્ણ રીતે આગળ વધી રહી છે. તે ભવિષ્યમાં વધુ સારા અને તેજસ્વી રાષ્ટ્રના નિર્માણમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપવાનું ચાલુ રાખશે.
